Risk Değerlendirmesi Nasıl Yapılır ve Neden Gereklidir

Risk değerlendirmesi nasıl yapılır konusunda ilk adım, işyerindeki tehlike kaynaklarının belirlenmesi, bu tehlikelerin neden olabileceği risklerin analiz edilmesi ve kontrol önlemlerinin planlanması sürecidir. Basit ifadeyle, iş kazalarını ve meslek hastalıklarını önlemek için proaktif bir yaklaşımdır.

Risk değerlendirmesi nasıl yapılır sorusunun cevabı yasal bir zorunluluktur. Yasal dayanak 6331 sayılı Kanun’un 10. maddesidir. Buna göre işveren, işyerindeki riskleri belirlemek, değerlendirmek ve önlemekle yükümlüdür. Risk değerlendirmesi yapılmaması halinde idari para cezası uygulanmaktadır. 2026 yılı itibarıyla bu cezalar tehlike sınıfına göre 50.000 TL’den başlamaktadır.

Risk Değerlendirmesinin Temel Amaçları

• İş kazalarını önlemek ve çalışanları korumak
• Meslek hastalığı risklerini minimize etmek
• Yasal yükümlülükleri yerine getirmek
• İşletme maliyetlerini düşürmek (kaza, iş kaybı, ceza)
• Çalışan memnuniyeti ve verimliliği artırmak
• Kurumsal itibarı güçlendirmek

Risk Değerlendirmesi Kimler Tarafından Yapılır

Risk değerlendirmesi, işveren veya işveren vekili başkanlığında aşağıdaki kişilerin katılımıyla gerçekleştirilir:

• İş güvenliği uzmanı (tehlike sınıfına uygun sertifikalı)
• İşyeri hekimi
• Çalışan temsilcisi
• Destek elemanı (teknik personel, mühendis vb.)

İşletmenizin tehlike sınıfına göre A, B veya C sınıfı iş güvenliği uzmanı görev alması zorunludur. Çok tehlikeli işyerleri için A sınıfı, tehlikeli için B sınıfı, az tehlikeli için C sınıfı uzman yeterlidir.

Risk Değerlendirmesi Nasıl Yapılır: Yöntemler ve Teknikler

Risk değerlendirme sürecinde farklı yöntemler kullanılabilir. İşletmenin büyüklüğü, sektörü ve tehlike sınıfı dikkate alınarak uygun yöntem seçilmelidir.

5×5 Risk Matrisi Yöntemi

En yaygın kullanılan yöntemdir. Olasılık ve şiddet değerlerinin çarpımıyla risk skoru hesaplanır. Düşük ve orta tehlikeli işyerleri için idealdir.

Fin Kinali Yöntemi

Daha detaylı analiz gerektiren işletmeler için kullanılır. Olasılık, frekans, şiddet ve etkilenen kişi sayısı parametreleri ayrı ayrı değerlendirilir. Özellikle kimyasal madde üretimi, petrokimya ve ağır sanayi tesislerinde tercih edilir.

JSA (İş Güvenliği Analizi) Yöntemi

İş bazlı analiz yöntemidir. Her işin adımlarına ayrılarak, her adımdaki tehlike ve riskler belirlenir. Özellikle bakım-onarım, operatörlü işler ve prosedürel işlerde etkilidir.

Risk Değerlendirmesi Nasıl Yapılır: Adım Adım Süreç

Risk değerlendirmesi nasıl yapılır adımlarını takip ederek başarılı bir süreç 6 temel adımdan oluşur:

1. Tehlikelerin Belirlenmesi

İşyerindeki tüm tehlike kaynakları sistematik olarak tespit edilir: Fiziksel, kimyasal, biyolojik, ergonomik ve psikososyal tehlikeler.

2. Risk Analizi

Belirlenen her tehlike için olasılık ve şiddet değerlendirilerek risk skoru hesaplanır.

3. Kontrol Önlemlerinin Belirlenmesi

Riskleri kontrol etmek için hiyerarşik sıralama uygulanır: Tehlikeyi kaynağında yok etme, mühendislik önlemleri, idari önlemler, KKD.

4. Uygulama Planı

Belirlenen önlemler için sorumlu, takvim ve bütçe planlaması yapılır.

5. Dokümantasyon

Risk değerlendirme raporu hazırlanır ve İSG Katip sistemine kaydedilir.

6. Takip ve Güncelleme

Periyodik olarak gözden geçirilir ve gerekli durumlarda güncellenir.

Risk Değerlendirmesinin Yasal Dayanakları

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 10. maddesi uyarınca işverenler; işyerindeki tehlikelerin belirlenmesi, risklerin analiz edilmesi ve kontrol önlemlerinin planlanması amacıyla risk değerlendirmesi yapmak veya yaptırmakla yükümlüdür.

Risk değerlendirmesi yapılmaması durumunda uygulanacak idari para cezaları her yıl yeniden belirlenmektedir. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından denetimler yapılmakta ve eksiklik tespitinde cezai işlem uygulanmaktadır.

Risk Değerlendirmesi Hangi Sıklıkta Güncellenmelidir

Risk değerlendirme raporunun güncelleme sıklığı işyerinin tehlike sınıfına göre değişmektedir:

• Az tehlikeli işyerleri: 4 yılda bir güncelleme
• Tehlikeli işyerleri: 2 yılda bir güncelleme
• Çok tehlikeli işyerleri: Yılda bir güncelleme

Ayrıca işyerinde meydana gelen iş kazası, meslek hastalığı veya ramak kala olay sonrasında da risk değerlendirmesinin yenilenmesi gerekmektedir.

Risk Değerlendirmesinde Dikkat Edilmesi Gerekenler

Başarılı bir risk değerlendirme süreci için aşağıdaki noktalara dikkat edilmelidir:

• İşyerinin tüm alanları detaylıca incelenmelidir
• Çalışanların görüş ve önerileri mutlaka alınmalıdır
• Geçmiş iş kazası kayıtları analiz edilmelidir
• Kullanılan makine ve ekipmanların teknik özellikleri değerlendirilmelidir
• Çalışanların eğitim durumu göz önünde bulundurulmalıdır
• Mevcut korunma yöntemleri etkinliği sorgulanmalıdır

Sık Yapılan Hatalar

Risk değerlendirme sürecinde sık karşılaşılan hatalar şunlardır:

• Sadece kağıt üzerinde yapılıp uygulamaya geçirilmemesi
• Çalışanların sürece dahil edilmemesi
• Sadece fiziksel tehlikelere odaklanılması
• Önlem planının somut olmaması
• Periyodik güncellemelerin yapılmaması

ZER İSG’den Profesyonel Risk Değerlendirme Hizmeti

ZER İSG olarak Ankara’da faaliyet gösteren yetkili OSGB‘miz ile işletmenize özel, mevzuata tam uyumlu risk değerlendirme raporları hazırlıyoruz. Deneyimli iş güvenliği uzmanlarımız, işyeri hekimlerimiz ve teknik personelimizle sürecin her aşamasında yanınızdayız.

Hizmetlerimiz:

• İşyeri ortam ölçümü ve analizi
• Teknik ve hijyenik inceleme
• Risk değerlendirme raporu hazırlama
• Acil durum planları
• İSG eğitimleri
• İSG Katip kayıt desteği

Detaylı bilgi ve randevu için iletişim sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Risk değerlendirmesi kaç yılda bir yapılır?

Az tehlikeli işyerlerinde 4 yılda bir, tehlikeli işyerlerinde 2 yılda bir, çok tehlikeli işyerlerinde yılda bir güncellenmelidir.

Risk değerlendirmesi zorunlu mu?

Evet, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında tüm işverenler risk değerlendirmesi yapmakla yükümlüdür. Yapılmaması durumunda idari para cezası uygulanır.

Risk değerlendirmesi kendim yapabilir miyim?

Risk değerlendirmesi işveren başkanlığında yapılır ancak mutlaka sertifikalı iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi katılımı zorunludur. OSGB firmalarından profesyonel destek almanız önerilir.

Risk değerlendirme raporu nereye verilir?

Rapor işyerinde 5 yıl süreyle saklanır. Ayrıca İSG Katip sistemi üzerinden elektronik ortamda Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na iletilir.

OSGB nedir ve neden tercih edilmelidir?

OSGB (Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi), işverenlere iş sağlığı ve güvenliği hizmeti sunan yetkili kuruluşlardır. Profesyonel uzman kadrosu ve mevzuat bilgisiyle doğru risk değerlendirmesi yapılmasını sağlar.